AUTORSKI PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ „Aktywny logopeda”

AUTORSKI PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ „Aktywny logopeda”

Mowa jest podstawowym środkiem komunikacji i znacząco wpływa na rozwój dziecka oraz jego funkcjonowanie w rodzinie i grupie rówieśniczej. Wraz z prawidłowym procesem rozwoju mowy odpowiednio przebiega również proces myślenia. Dziecko uczy się mówić od osób z najbliższego otoczenia, w którym przebywa, dlatego najistotniejszą rolą w kształtowaniu się mowy odgrywają rodzice oraz nauczyciele, którzy spędzają z dzieckiem bardzo dużo czasu.

We współczesnym świecie znacząco wzrosła liczba dzieci charakteryzujących się nieprawidłowym przebiegiem rozwoju mowy. W minionym roku pracowałam w charakterze logopedy w Przedszkolu Samorządowym w Brzozówce. Już jeden rok działań wystarczył, by dostrzec złożoność trudności, jakie dzieci napotykają podczas kształtowania nawyków mowy, a także wielość wymiarów pracy logopedy.

Efektem przemyśleń stał się pomysł na opracowanie autorskiego programu pt.: „aktywny logopeda”, który byłby swoistym „przewodnikiem” dla początkującego logopedy. Jego zadanie nie polega bowiem wyłącznie na terapii logopedycznej prowadzonej
w gabinecie (choć jest to oczywiście jedno z najistotniejszych zadań), ale powinny uwzględniać kwestie związane z profilaktyką, współpracą z nauczycielami, specjalistami, a przede wszystkim z rodzicami. Trzeba mieć świadomość, że sukces w terapii jest możliwy tylko wtedy, gdy osoba prowadząca ściśle współpracuje z rodzicami dzieci. Jednak wiedza opiekunów na temat prawidłowości oraz czynników warunkujących rozwój mowy dziecka wielokrotnie jest intuicyjna, uzyskiwana okazjonalnie lub pozostaje na niskim poziomie. Istotne jest zatem, aby możliwie najpełniej uświadomić rodzicom ich rolę w stymulowaniu mowy dziecka. Rola rodziców jest niekwestionowana z uwagi na fakt, że rodzina stanowi podstawowe środowisko oddziałujące na rozwój dziecka, zatem kształtowanie prawidłowej wymowy i świadome usprawnianie narządów artykulacyjnych powinny stać się ważnymi zadaniami dla rodziców. Logopeda zaś ma za zadanie tak planować współpracę z rodzicami, by wspólnie tworzyć dzieciom jak najlepsze warunki rozwoju.

Chcąc iść z duchem czasu, postanowiłam włączyć do programu narzędzia TIK. Pojawienie się multimedialnych technologii informacyjnych stworzyło nowe możliwości na wzbogacenie, uatrakcyjnienie warsztatu oraz zastosowanie ciekawych rozwiązań w pracy logopedy. Coraz częściej – dzięki stosunkowo dużemu rozpowszechnieniu technologii komputerowej i pojawieniu się na rynku szerokiej gamy specjalistycznych programów edukacyjnych - terapeuci próbują połączyć tradycyjne oddziaływania terapeutyczne
z nowoczesnymi pomocami dydaktycznymi, które w znaczny sposób mogą pomóc i wpłynąć na uzyskanie trwałych i korzystnych dla dzieci efektów terapii.

Jako logopeda w głównej mierze liczę na aktywizację rodziców, twórczą współpracę
z nauczycielami i specjalistami, a co za tym idzie, podniesienie kompetencji językowych
u dzieci.

 

I ZAŁOŻENIA PROGRAMU

1. Zaplanowane działania odbywają się systematycznie według harmonogramu.

2. W programie biorą udział dzieci i uczniowie objęci terapią logopedyczną, rodzice, chętni nauczyciele i specjaliści współpracujący z logopedą.

3. Program uwzględnia terapię logopedyczną prowadzoną z dziećmi, ale także współpracę
z rodzicami, z nauczycielami, specjalistami oraz wykorzystanie narzędzi TIK. W związku
z tym został podzielony na pięć bloków. Pierwszy -
Logopedia w gabinecie, w którym wypisane zostały działania logopedy związane z codzienną, systematyczną pracą wykonywaną w gabinecie. Rodzic - logopedą, w której omówiono rodzaj i zakres współpracy z rodzicami. Koleżeńska wymiana doświadczeń, to działania związane ze współpracą z kadrą pedagogiczną. Logopedia on-line, czyli wykorzystanie nowoczesnych technologii w pracy logopedy. Współpraca ze specjalistami to wsparcie pracy logopedy poprzez wymianę doświadczeń oraz kontakt z osobami wpierającymi jego działania.

4. Działania zaplanowane i przewidziane na poszczególne miesiące mogą ulec przesunięciu ze względów organizacyjnych.

 

II CELE OGÓLNE

Cele ogólne:

Zapewnienie profesjonalnej i skutecznej terapii logopedycznej dzieciom zakwalifikowanym na zajęcia. Ułatwienie osiągnięcia przez nie sukcesu szkolnego.

Prowadzenie działań profilaktycznych wobec dzieci z najmłodszych grup przedszkolnych.

Podniesienie świadomości rodziców w zakresie profilaktyki logopedycznej, rozwoju mowy dziecka i najczęściej występujących zaburzeń mowy. Aktywizowanie rodziców i zachęcanie do współpracy z logopedą.

Zaangażowanie w ścisłą i szeroką współpracę z nauczycielami poprzez różnorodne działania.

Wykorzystanie multimediów w pracy logopedy.

Zachęcenie innych specjalistów do współpracy z logopedą.

Program jest zgodny z podstawą programową wychowania przedszkolnego, która
w zakresie wspomagania rozwoju mowy zakłada, że dziecko kończące przedszkole
i rozpoczynające naukę w szkole podstawowej „Wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk
i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą języka mówionego, posługuje się językiem polskim w mowie zrozumiałej dla dzieci i osób dorosłych, mówi płynnie, wyraźnie, rytmicznie, poprawnie wypowiada ciche i głośne dźwięki mowy, rozróżnia głoski na początku i końcu w wybranych prostych fonetycznie słowach; odpowiada na pytania, opowiada
o zdarzeniach z przedszkola, objaśnia kolejność zdarzeń w prostych historyjkach obrazkowych, układa historyjki obrazkowe, recytuje wierszyki, układa i rozwiązuje zagadki; wykonuje własne eksperymenty językowe, nadaje znaczenie czynnościom, nazywa je, tworzy żarty językowe i sytuacyjne, uważnie słucha i nadaje znaczenie swym doświadczeniom”.

 

III PRZEWIDYWANE EFEKTY

Dla dzieci biorących udział w terapii:

Osiągnięcie rozwoju mowy prawidłowego dla swojego wieku.

Zmniejszenie liczby dzieci, u których wystąpiły wady wymowy.

Poszerzenie oferty atrakcyjnych zajęć.

Możliwość korzystania z technologii informacyjnej w aspekcie terapii logopedycznej.

Dostęp do szerszej pomocy poprzez kontakt ze specjalistami.

 

Dla rodziców, których dzieci wymagają wsparcia logopedy

Zwiększenie świadomości logopedycznej rodziców.

Świadoma, systematyczna, ukierunkowana praca z dzieckiem w domu.

 

Dla nauczycieli zaangażowanych we współpracę:

Wzbogacenie wiedzy nauczycieli na temat etapów rozwoju mowy dziecka oraz wzbogacenie warsztatu pracy poprzez ciekawe pomoce logopedyczne do zajęć.

Wspólna organizacja ciekawych konkursów, wycieczek, zajęć.

 

Dla współpracujących specjalistów:

Zgłębienie wiedzy logopedycznej poprzez wymianę doświadczeń.

 

 

IV METODY, FORMY PRACY I ŚRODKI DYDAKTYCZNE

1. Praca indywidualna.
2. Praca w grupach.

3. Warsztaty.
4. Konkursy.

5. Wycieczki.

6. Pomoce logopedyczne do zajęć systematycznie przygotowywane przez logopedę.

7. Gazetki logopedyczne, broszurki i ulotki informacyjne, kwartalnik logopedyczny, pomoce logopedyczne dla nauczycieli.

8. Prowadzenie strony internetowej.
9. Gry i zabawy edukacyjne z wykorzystaniem oprogramowania komputerowego oraz stron internetowych.

10. Korzystanie z maty edukacyjnej, robotów, tabletów.

 

V EWALUACJA:

Systematyczne prowadzenie dziennika, w którym zapisywane będą wszystkie zrealizowane działania związane z programem.

Opracowanie sprawozdania z realizacji programu pt. „Aktywny logopeda”.

Badanie ankietowe skierowane do rodziców i nauczycieli współpracujących z logopedą.

 

I LOGOPEDIA W GABINECIE

Rzetelna diagnoza logopedyczna dzieci uczęszczających do Przedszkola Samorządowego
w Brzozówce. Zakwalifikowanie dzieci na terapię logopedyczną, ustalenie terminu zajęć dla poszczególnych przedszkolaków i uczniów.

Profilaktyka w najmłodszej grupie przedszkolnej – prowadzenie zajęć raz w tygodniu
w grupie 3 - latków.

Systematyczna terapia logopedyczna dzieci wg przyjętego schematu.

Prowadzenie dokumentacji logopedycznej.

Organizowanie wycieczek we współpracy z chętnymi wychowawcami np. Biblioteka Pedagogiczna w Toruniu lub spotkań z ludźmi wykonującymi ciekawe zawody tj. stomatolog.

Tydzień logopedii w ramach Europejskiego Dnia Logopedii

zorganizowanie wystawy z pracami dzieci powstałymi w ramach zajęć z terapii logopedycznej oraz w ramach współpracy z rodzicami.

- dzień z robotami – uczymy roboty mówić.

- dzień z kamishibai – tworzenie bajki, piękne czytanie.

- wiersz z podziałem na role – wspólna zabawa z rekwizytami.

- gość specjalny – spotkanie z pisarką i dziennikarką Katarzyną Mizerską-Białek oraz redaktorką Joanną Mucharską.

II RODZIC - LOGOPEDĄ

Systematyczne przygotowywanie tematycznej gazetki ściennej mającej na celu podniesienie świadomości logopedycznej rodziców.

- wrzesień: Rola rodziców w powodzeniu terapii logopedycznej – dlaczego warto współpracować z logopedą?

- listopad: Najczęstsze trudności artykulacyjne i inne zaburzenia mowy.

- styczeń: Zapracowany rodzic – kuchenna logopedia – propozycja przyjemnych ćwiczeń logopedycznych.

- marzec: Jak motywować dziecko do utrwalania prawidłowej wymowy w domu?

- maj: Logopedyczna piramida sukcesu.

Opracowywanie ulotek informacyjnych dla rodziców, w których omówione zostaną treści związane z profilaktyką logopedyczną oraz najczęściej występującymi zaburzeniami mowy.

- październik: Regulamin uczęszczania dziecka na terapię – zasady współpracy z rodzicami.

- grudzień: Złote reguły harmonijnego rozwoju mowy dziecka. Wady wymowy, które najczęściej występują u dzieci.

- marzec: Ćwiczenia i zabawy logopedyczne na każdą porę.

- maj: Wpływ urządzeń mobilnych na rozwój mowy dziecka.

Ustalenie stałych godzin cotygodniowych indywidualnych konsultacji z rodzicami.

Kwartalnik logopedyczny (październik, styczeń, kwiecień) – opracowywanie i wydawanie gazetki pt.: „Buziaczek”, w której rodzice znajdą pomysły na ciekawe gry, zabawy i ćwiczenia logopedyczne z dziećmi.

Zachęcenie do udziału w warsztatach dla rodziców zorganizowanych przez logopedę.

- listopad: Rodzic logopedą – wskazówki, jak pracować z dzieckiem w domu.

- kwiecień: „Mamo, tato poćwicz ze mną”- spotkanie z rodzicami i ich dziećmi. Zabawy
i ćwiczenia oddechowe oraz aparatu artykulacyjnego.

Zadania domowe dla dzieci objętych terapią - regularne, indywidualne przygotowywanie zadań, kart pracy do systematycznej pracy z dzieckiem w domu, w celu osiągnięcia optymalnych efektów prowadzonej terapii logopedycznej z dzieckiem.

Prowadzenie terapii logopedycznej w obecności rodziców.

 

III KOLEŻEŃSKA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ

Nauczyciele edukacji przedszkolnej

Językowe przerywniki (wrzesień, listopad, luty, maj) - przygotowywanie pomocy logopedycznych dla wychowawców grup przedszkolnych tj. krótkich zabaw i ćwiczeń logopedycznych (ćwiczenia oddechowe, słuchowe, gimnastyka buzi i języka, dźwiękonaśladowcze, bajki logopedyczne, wierszyki, rymowanki, itp.).

Rozmowy z nauczycielami i wychowawcami grup przedszkolnych w celu wymiany spostrzeżeń nt. zauważonych trudności u dzieci, efektów terapii logopedycznej.

Przygotowanie szkolenia dla nauczycieli edukacji przedszkolnej.

- październik: Etapy rozwoju mowy dziecka.

- marzec: Higiena narządu głosu w pracy nauczyciela.

Współpraca z nauczycielami w celu zorganizowania konkursów:

Nauczyciele edukacji przedszkolnej

Historia małego pieska” – praca plastyczna – dzieci biorące udział w konkursie wykonają ilustrację do bajki logopedycznej napisanej przez logopedę.

Nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej

Dmuchajeczka” - zabawka oddechowa – wykonanie prostej zabawki przydatnej do ćwiczeń oddechowych.

Nauczyciele języka polskiego klas IV- VII

Bajkofantazja” – najciekawsza bajka logopedyczna lub historyjka rozpoczynająca się słowami: „Dawno, dawno temu żył sobie mały książę.”

 

IV LOGOPEDIA ON-LINE

Założenie na stronie internetowej szkoły i przedszkola zakładki pt. „Logopedia”, gdzie umieszczane będą informacje, ciekawe artykuły oraz ważne wydarzenia z życia pracy logopedy.

TIK dla logopedii – wspomaganie terapii logopedycznej nowoczesnymi technologiami, wykorzystanie w pracy logopedy technologii informacyjnej.

- Prowadzenie terapii logopedycznej z wykorzystaniem dostępnych gier, aplikacji, stron internetowych. Korzystanie z tabletów i laptopa w celu uatrakcyjnienia zajęć oraz zwiększenia skuteczności terapii.

- Logopedia a programowanie - Zorganizowanie zajęć dodatkowych raz na dwa tygodnie po 1,5 godziny dla chętnych dzieci objętych terapią logopedyczną. Wykorzystanie maty edukacyjnej, tabletów oraz robotów.

Przesyłanie mailem lub w „chmurze” chętnym rodzicom zadań dodatkowych dla dzieci objętych terapią.

V WSPÓŁPRACA ZE SPECJALISTAMI / WSPARCIE PRACY LOGOPEDY

Badania przesiewowe słuchu u dzieci z rocznika 2012 roku – spotkanie z pielęgniarką Ośrodka zdrowia w Dobrzejewicach.

Terapia Johansen – współpraca z terapeutą Indywidualnej Stymulacji Słuchu dr. K. Johansena IAS, panią Anną Pędzierską. Zorganizowanie badań przesiewowych dla dzieci objętych terapią logopedyczną.

Zorganizowanie spotkania/warsztatów dla rodziców we współpracy z pracownikiem Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy i praktykiem logopedą ze Szkoły Podstawowej w Toruniu, panią Anną Pawluczuk.

Zorganizowanie spotkania samokształceniowego dla zaprzyjaźnionych logopedów celem wymiany doświadczeń.

Ukończenie kursów, szkoleń skierowanych do logopedów (wg oferty na rynku).

 

DZIAŁANIA W RAMACH PROGRAMU

Miesiąc

Zaplanowane działania

Zamierzone efekty:

Wrzesień

1. Diagnoza logopedyczna dzieci. Zakwalifikowanie dzieci do terapii.

2. Przygotowywanie gazetki tematycznej dla rodziców: „Rola rodziców w powodzeniu terapii logopedycznej – dlaczego warto współpracować z logopedą?”

3. Opracowywanie językowych przerywników - pomoc dla wychowawców.

4. Założenie na stronie internetowej szkoły i przedszkola zakładki pt. „Logopedia”.

1. Systematyczne uczestniczenie dzieci
w terapii logopedycznej.

2. Pogłębienie logopedycznej wiedzy rodziców na temat rozwoju mowy u dzieci oraz konieczności prowadzonych ćwiczeń w domu.

3. Prowadzenie ćwiczeń profilaktycznych rozwijających mowę dzieci.

4. Dostęp rodziców do bieżących działań logopedy.

Październik

1. Ustalenie z wychowawcami grup przedszkolnych zasad współpracy z logopedą oraz terminu terapii logopedycznej z dziećmi.

 

2. Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz w tygodniu w grupie 3–latków.

 

3. Zorganizowanie wycieczki we współpracy z wychowawcami grup przedszkolnych (5,6-latki) do Biblioteki Pedagogicznej w Toruniu.

 

4. Opracowywanie ulotek informacyjnych dla rodziców: ”Regulamin uczęszczania dziecka na terapię – zasady współpracy z rodzicami”.

 

5. Wydanie Kwartalnika logopedycznego.

 

6. Przygotowanie szkolenia dla nauczycieli przedszkola „Etapy rozwoju mowy dziecka”.

 

 

 

7. Terapia Johansen.

 

8. Spotkanie z panią pielęgniarką – wykonanie przesiewowego badania słuchu u dzieci 6-letnich.

 

9. Konkurs dla dzieci przedszkolnych: „Historia małego pieska”.

1. Harmonijna współpraca z wychowawcami.

2. Zdiagnozowanie u dzieci wad wymowy i poinformowanie o nich rodziców, a także zapobieganie wstępowaniu wad wymowy u dzieci najmłodszych.

3. Uwrażliwienie na kulturę słowa.

 

4,5. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

 

6.Wzbogacanie warsztatu pracy wychowawców, stymulowanie rozwoju mowy dzieci poprzez wszechstronne działania.

7. Wykrycie u dzieci nieprawidłowości związanych ze słuchem.

8. Wykrycie u dzieci nieprawidłowości w słyszeniu i przekazanie informacji o pomocy specjalistycznej.

9. Integracja środowiska społecznego (dziecko-rodzic-nauczyciel).

Listopad

1. Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz w tygodniu w grupie 3–latków.

 

2. Przygotowywanie gazetki tematycznej dla rodziców: „Najczęstsze trudności artykulacyjne i inne zaburzenia mowy”.

 

3. Przygotowanie warsztatów dla rodziców: „Rodzic logopedą – wskazówki jak pracować z dzieckiem w domu”.

 

4. Opracowywanie językowych przerywników - pomoc dla wychowawców.

 

5. Organizowanie konkursu dla uczniów klas IV - V „Bajkofantazja”.

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

 

2,3. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

 

 

4. Prowadzenie ćwiczeń profilaktycznych rozwijających mowę dzieci.

5. Integracja środowiska społecznego (dziecko-rodzic-nauczyciel).

Grudzień

1. Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz
w tygodniu w grupie 3 –latków.

2. Opracowywanie ulotek informacyjnych dla rodziców: „Złote reguły harmonijnego rozwoju mowy dziecka. Wady wymowy, które najczęściej występują u dzieci”.

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

 

2. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

 

Styczeń

1. Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz
w tygodniu w grupie 3 - latków.

 

2. Przygotowywanie gazetki tematycznej dla rodziców: „Zapracowany rodzic – kuchenna logopedia. Propozycja przyjemnych ćwiczeń logopedycznych”.

 

3.Wydanie Kwartalnika logopedycznego.

 

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

 

2,3. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

Luty

1.Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz
w tygodniu w grupie 3 -latków.

2. Opracowywanie językowych przerywników - pomoc dla wychowawców.

 

3. Konkurs dla uczniów klas I-III: „Dmuchajeczka” - zabawka oddechowa.

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

2. Wzbogacanie warsztatu pracy wychowawców, stymulowanie rozwoju mowy dzieci poprzez wszechstronne działania.

3. Integracja środowiska społecznego (dziecko-rodzic-nauczyciel).

 

Marzec

1. Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz
w tygodniu w grupie 3- latków.

2. Tydzień logopedii 4.03 – 8.03 świętowanie Europejskiego Dnia Logopedii (6 marca).

3. Przygotowywanie gazetki tematycznej dla rodziców: „Jak motywować dziecko do utrwalania prawidłowej wymowy w domu”?

4. Opracowywanie ulotek informacyjnych dla rodziców: „Ćwiczenia i zabawy logopedyczne na każdą porę”.

5. Spotkanie samokształceniowe dla logopedów.

6. Przygotowanie szkolenia dla nauczycieli przedszkola: „Higiena narządu głosu w pracy nauczyciela”.

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

 

2. Zwiększenie świadomości jak ważna jest terapia logopedyczna u dzieci, które mają wadę wymowy.

 

 

3,4. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

 

 

 

5. Uściślenie współpracy między logopedami, wymiana doświadczeń, wzbogacenie wiedzy.

 

6. Wzbogacanie warsztatu pracy wychowawców, stymulowanie rozwoju mowy dzieci poprzez wszechstronne działania.

Kwiecień

1.Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz
w tygodniu w grupie 3 -latków.

 

2.Wydanie Kwartalnika logopedycznego.

 

3. Zorganizowanie warsztatów dla rodziców – „Mamo, tato poćwicz ze mną”- spotkanie z rodzicami i ich dziećmi. Zabawy i ćwiczenia oddechowe oraz aparatu artykulacyjnego”.

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

 

2,3. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

Maj

1. Prowadzenie zajęć profilaktycznych raz
w tygodniu w grupie 3-latków.

 

2. Przygotowywanie gazetki tematycznej dla rodziców: „Logopedyczna piramida sukcesu”.

 

3. Opracowywanie ulotek informacyjnych dla rodziców: „Wpływ urządzeń mobilnych na rozwój mowy dziecka”.

 

4. Opracowywanie językowych przerywników - pomoc dla wychowawców.

1. Zapobieganie powstawaniu wad wymowy u dzieci.

 

2,3. Pogłębianie wiedzy logopedycznej rodziców.

 

4. Prowadzenie ćwiczeń profilaktycznych rozwijających mowę dzieci.

Czerwiec

1. Diagnoza końcowo roczna

1. Uzupełnianie dokumentów, wręczenie dyplomów dzieciom kończącym terapię.

 

Działania realizowane systematycznie:

Systematyczna terapia logopedyczna dzieci wg przyjętego schematu.

Prowadzenie dokumentacji logopedycznej.

Indywidualne konsultacje z rodzicami.

Zadania domowe dla dzieci objętych terapią.

Prowadzenie terapii logopedycznej w obecności rodziców.

Rozmowy z nauczycielami i wychowawcami w celu wymiany spostrzeżeń nt. zauważonych trudności u dzieci, efektów terapii logopedycznej.

Założenie na stronie internetowej szkoły i przedszkola zakładki pt. „Logopedia”, umieszczanie informacji, ciekawych artykułów i ważnych wydarzeń z życia pracy logopedy.

Prowadzenie terapii logopedycznej z wykorzystaniem dostępnych gier, aplikacji, stron internetowych. Korzystanie z tabletów i laptopa.

Prowadzenie co 2 tygodnie koła logopedycznego.

Przesyłanie mailem lub w „chmurze” chętnym rodzicom zadań dodatkowych dla dzieci objętych terapią.

Udział w kursach, szkoleniach.

 

Oprac. Anna Wieczerzak